Plantengallen


Lezing : Plantengallen
Door : Matthijs Courbois.
Datum : Maandag 24 april
Tijd : 20.00 uur
Plaats : De Kemphaan


Wat is een plantengal? Dat is de vorming van extra weefsel door de plant, in reactie op een binnendringer. De binnendringende galvormer gebruikt de gal om te eten en om zich te verschuilen. Er zijn heel veel galvormers: wespen, muggen, mijten, vliegen, maar ook tripsen, bladluizen en schimmels. In Nederland zijn er 900 soorten! Elke galvormer heeft doorgaans zijn eigen waardplant. De meeste gallen zijn eenvoudig te determineren. Daardoor zijn lastig uit elkaar te houden boomsoorten zoals wilgen vaak sneller te herkennen aan hun gallen dan aan hun blad. Over naamgeving is goed nagedacht: de naam bevat de waardplant, de galvorm en de gallenmaker. Dus: schietwilgwratmijt, eikenstuitergalwesp, berkenzaadschubgalmug, etc.
De meeste galsoorten komen voor op bomen en struiken. De zomereik heeft de meeste soorten. Op ťťn blad kunnen meerdere soorten voorkomen.


Vier soorten plantengallen (eentje op de nerf) op blad van zomereik. Foto Geert de Brabander, https://twisindezak.com

De meest bijzondere galvormer is misschien wel de late spiraalluis (Pemphigus spyrothecae). Deze bladluis leeft in een holle gal op de steel van een populierenblad. Hij leeft sociaal, net als mieren, compleet met koningin, werksters en soldaten. Alleen de koningin zorgt voor nageslacht. De soldaten bewaken de ingang van de gal, en prikken indringers dood, zoals larven van lieveheersbeestjes, doorgaans de belangrijkste roofvijand van bladluizen. Het zijn hele kleine, wittige bladluisjes. Dus je ziet ze makkelijk over het hoofd. Tijdens deze lezing zal Matthijs Courbois u inwijden in de bijzondere wereld van de gallen. Maar ze zijn dus overal om ons heen, in de tuin, in het park, overal. Kijk eens op http://waarneming.nl/gallen_zoeker.php. Er gaat een wereld voor je open, dicht bij huis.


Elzenvlag (Taphrina alni) op zwarte els. Foto Paul Wouters

Wie is Matthijs Courbois?
Van jongs af aan was Matthijs Courbois buiten te vinden, met boekjes over elke keer weer een nieuwe soortgroep. Zodoende heeft hij inmiddels een zeer uitgebreide kennis en veldervaring opgebouwd in planten, insecten, muizen, vleermuizen, amfibieŽn & reptielen, zoetwatervissen, slakken en plantengallen. Voor Wageningen Universiteit gaf Matthijs Courbois onderwijs voor 3 verschillende vakken. Hij leerde studenten een bosstructuur- en vegetatie-opname maken, insecten determineren en over de relaties tussen geologie, landgebruik en vegetatie. Naast het geven van onderwijs zelf organiseerde hij voor Biodiversiteit van Nederland het veldpracticum. Hij ontwierp en gaf nieuwe lezingen over Biodiversiteit, Biosystematiek, Libellen en Sprinkhanen en nieuwe practica over waterkwaliteit, bodemfauna en ecologische onderzoek. Hij verzorgde ook het rekruteren en begeleiden van nieuwe excursieleiders. Matthijs Courbois geeft regelmatig lezingen. De afgelopen tijd heeft hij lezingen gegeven over Natuurbeheer voor biodiversiteit op natte heides, Het effect van licht op ongewervelden, Lieveheersbeestjes en Plantengallen.

 

 

 

 

IVN Geysteren Venray