Educatief allerlei

 

 

Educatief allerlei (22)

Scholeksters
“Scholeksters behalen op grinddaken een beter broedresultaat dan in graslanden” Deze uitspraak komt van mijn zoon, die samenwerkt met vrijwilligers die daar in Assen onderzoek naar verrichten. Mijn vader woonde tot z’n negentigste levensjaar onder zo’n grinddak in Bovenkarspel. Op bezoek hoorde je in het voorjaar de contact roepen tussen de kuikens boven en de ouders beneden op het gazon. Die zoeken naar wormen.

Scholeksters hebben zich al zodanig daarop aangepast, dat ze over een ronde, spitse snavel beschikken. Bij kust-scholeksters zijn de snavels afgeplat zodat ze makkelijker schelpen kunnen open krikken. De gazonouders vliegen met de prooi het dak op om de kuikens te voeden. Dat laatste is normaal voor scholeksters. Maar ja, op een gegeven moment vinden ze het welletjes en moedigen ze de jongen aan om van het dak af te komen. De evolutie heeft ze daar echter nog niet goed voor uitgerust. De jongen missen het soepele geraamte en een groot hangglidervermogen van de kuikens van Kleine rietganzen die in Groenland op hoge kliffen broeden. Bovendien vallen jongen nog wel eens in de regenafvoer. Bij mijn vader ging het vanaf de tweede woonetage. Beneden zorgden struiken voor valbreking. Maar ja er zijn ook veel katten. Toch heb ik zo jaarlijks een of twee jongen op het gras door de ouders gevoerd zien worden. Volwassen scholeksters kunnen flink oud worden en zo toch nog voor een respectabel nageslacht zorgen (van 1 scholekster is een leeftijd van minimaal 46 jaar bekend).

Zomertortel

De vogelbescherming wil extra aandacht vragen voor een tiental vogelsoorten, die sterk afhankelijk zijn van hoe de mens met z’n leefgebied omgaat. De Zomertortel heeft het nog moeilijker. Zowel in het overwinteringgebied de Sahel, als op de heen en weer-trek over schietgrage Maltezers en Fransen. En zijn ze eindelijk in hun broedgebied en dan is de haag gesloopt en de akker van onkruid ontdaan, omdat men er boompjes gaan planten met ertussen kale grond. Daar heb je als Zomertortel dus mooi niets te zoeken.

Er zijn steeds minder geschikte alternatieven in de vorm van kleinschalig landschap met veel hagen om in te broeden. Struiken en enkele grote bomen. Rond het nest zijn Zomertortels schuw. Kruidenrijke bosranden, bermen en vooral akkers met hakvruchten. Dat zijn akkers waarmee de grond tussen de rijen gewas open geschoffeld wordt met de hak. Daar zoeken Zomertortels naar zaden. En daar zijn ze het gehele jaar op aan gewezen. In een van de Readers Digest gidsen over zaden van akkeronkruiden. Daar maken beide oudervogels een zachte kaasachtige substantie van in de krop. De kuikens halen dit met de snavel uit de keel van de ouder. In het Grote Vogelboek schrijft Philip Burton iets opmerkelijks: Het verspreidingsgebied van de Zomertortel (in 1977 nog tortelduif) komt geheel overeen met dat van de duivenkervel. En hij voegt er aan toe dat het zijn belangrijkste voedselplant is. Net als bij andere soorten duiven broeden Zomertortels slechts twee eieren uit. En net zo volgt het ene broedsel het andere op. Tot de slagpenrui begint en ze voedselreserves gaan aanleggen voor de najaarstrek. Zodoende worden late broedsels in augustus verlaten. De voortplanting van Zomertortels is dus beperkter dan bij standvogels als Turkse tortel. Duivenkervel is in Nederland vooral te vinden op zandige rivierklei en in moestuinen en hakvrucht akkers met humusrijke vochtige grond. Het eerste deel van de naam is hier boven verklaard. Het tweede deel verwijst naar het blad van het keukenkruid kervel. De planten vertakken zich sterk in een bolvorm, die tussen omringende vegetatie hangt. Op plekken met veel van die bollen en dus ook veel fijn gevormd blad valt de blauwige zweem op die over de planten ligt. Uit die bollen steken de bloeistelen omhoog met smalle, roze helmbloemen. De dopvruchten ontwikkelen zich snel na de bestuiving door bijen. De bloei begint begin zomer en gaat tot ver in de herfst door de vruchtjes bevatten 1 zaad en gaan niet open. Dat levert veel voedsel op voor de foeragerende Zomer tortel.

Vogelcursus
De vogelbescherming schrijft dat sinds januari dit jaar al 25000 deelnemers zich hebben aangemeld voor 10 gratis vogelkijk lessen van Camilla Dreef en Nico de Haan. Nieuwsgierig? www.vogelbescherming.nl
Wim Jongejans.


 

 

 

 

IVN Geysteren Venray