De Pen....

In de Pen …!   “Wasborden” in het landschap. Vorig seizoen heb ik met veel interesse de nieuwe Landschapscursus van het IVN gevolgd. Deze bestond uit tien bijeenkomsten op zaterdagen met gevarieerde theorielessen en telkens één of twee wandelingen in een landschappelijk interessant gebied. In dit stukje wil ik het eens hebben over datgene wat op mij in de cursus het meeste indruk heeft gemaakt. Dat is de verandering van het landschap in de laatste 100 jaar. In Noord Limburg zijn we er zo aan gewend dat we in het buitengebied bijna altijd bomen in het zicht hebben. Zelfs in landbouwgebieden worden de velden omzoomd door bossen, bosjes en bossages. Ook langs de meeste wegen staan bomen. We houden van bomen en de gemeenten presenteren zich graag als groen-gemeente. Als we willen gaan wandelen dan is er altijd wel een bos in de buurt. Helaas moeten we dan wel vaak genoegen nemen met wat saaie bossen van grove den, maar toch, we zijn lekker buiten. Neem nou de provinciale weg Wanssum-Venray-Deurne: een en al bomenlaan (langs de velden) en bos. Nou, dat is wel eens anders geweest. Kijk maar eens naar de schaarse foto’s die zo’n 100 jaar geleden in de buitengebieden genomen zijn. Achter de mensen op de voorgrond zie je steevast een volkomen kaal gebied opdoemen: de woeste gronden. Schrale, arme grond waar bijna niets op wilde groeien. Open gebied zo ver het oog reikt, met hier en daar een verdwaalde boom. Tussen de weinige dorpen en de gehuchten met hun akkertjes was alles kaal en min of meer vlak. Er groeide wat heide en op stuifduinen soms wat jeneverbessen. Een verhoging van 1 ½ meter werd al gauw een “berg” genoemd. Echte wegen waren er weinig, meestal alleen wat vage voetpaden of karrensporen. Alleen langs de beken, bij sommige vennen en langs de rivier was er landbouw mogelijk.   Als je tegenwoordig vanuit het oude Veerhuis (restaurant de Kooy) in Wanssum naar het landschap aan de overkant van de Maas kijkt, dan zie je Well liggen te midden van een en al bos. Wat je niet meer kunt zien door al die bomen is dat er achter Well een dubbele rij stuifduinen ligt die tot wel 15 meter boven het landschap uitsteken. Op oude prenten zijn die wel ingetekend en dat geeft een heel andere kijk op de bedevaart die men destijds ondernam naar Kevelaer: te voet over de woeste gronden met de heide, door de duinen en langs de moerassen aan de Duitse kant met als weinige bakens een markante boom of de kerktoren; geen fietspaden met bewegwijzering en geen bossen. Sinds ik de cursus Landschapsgids heb afgerond merk ik dat veel mede-wandelaars ook geïnteresseerd zijn in de geschiedenis van het landschap. Op bescheiden schaal vind je tegenwoordig op markante plekken informatieborden over het landschap om je heen. Als liefhebber van de geschiedenis van cultuur en natuur zou ik het prachtig vinden als er op die plekken ook wat vaker zogenaamde “wasborden” zouden staan. Borden waarop uitvergrotingen te zien zouden zijn van oude foto’s en prenten van hoe het daar eens was. Dus uit de tijd dat het wasbord nog gebruikt werd; het “was”bord als symbool van en herinnering aan het verleden. Remo Toffolo Geef graag de pen weer door aan…….